Zrównoważony rozwój w badaniach i praktyce akademickiej WSIiZ

Za inicjowanie i monitorowanie projektów w tym obszarze odpowiada Biuro Zrównoważonego Rozwoju, którego działalność łączy trzy wzajemnie powiązane wymiary: ochronę środowiska, rozwój społeczny oraz odpowiedzialną gospodarkę. Informacje o aktualnych projektach, publikacjach, wydarzeniach i inicjatywach społeczności akademickiej są dostępne w dedykowanej kategorii „Zrównoważony rozwój” na stronie Uczelni. Podejście to uzupełnia działania WSIiZ na rzecz tworzenia odpowiedzialnego, otwartego i sprzyjającego rozwojowi środowiska akademickiego, zgodnego z zasadami leżącymi u podstaw wyróżnienia HR Excellence in Research.

Badania, które odpowiadają na wyzwania przyszłości

Naukowcy WSIiZ podejmują badania dotyczące środowiskowego, społecznego i gospodarczego wymiaru zrównoważonego rozwoju. Analizują między innymi bioróżnorodność, odnawialne źródła energii, produkcję żywności, zdrowie publiczne, ESG, zielony transport, odpowiedzialne zarządzanie oraz zrównoważone łańcuchy dostaw.

Przykładem międzynarodowej aktywności badawczej pracowników Uczelni jest opublikowana w 2026 roku przez wydawnictwo Routledge monografia zbiorowa „Sustainable Supply Chains in the Digital Age: Navigating Complexity, Technology and Finance” pod redakcją naukową dr Kateryny Lysenko-Ryby oraz prof. Sabiny Kauf z Katedry Logistyki i Inżynierii Procesowej WSIiZ. Autorzy analizują wpływ sztucznej inteligencji, Internetu Rzeczy, technologii blockchain i automatyzacji na współczesną logistykę, a także zagadnienia ESG, zarządzania ryzykiem oraz budowania odpornych i odpowiedzialnych łańcuchów dostaw.

Innym przykładem współpracy naukowców reprezentujących różne ośrodki i dyscypliny jest książka „Dbając o planetę, dbasz o swoją przyszłość”, wydana przez Wydawnictwo WSIiZ i Oficynę Wydawniczą Aspra. Kilkunastoosobowy zespół autorów przedstawia w niej zależności między klimatem, środowiskiem, systemem produkcji żywności, dietą i zdrowiem człowieka. Publikacja została przygotowana przede wszystkim z myślą o młodym pokoleniu.

Ważną przestrzenią popularyzacji wiedzy jest również Zielony Blog WSIiZ, któremu patronuje Prezydent WSIiZ, dr hab. inż. Tadeusz Pomianek, prof. WSIiZ. Publikują na nim naukowcy i eksperci reprezentujący różne dziedziny – od ekonomii, rolnictwa i zarządzania po medycynę, zdrowie publiczne, edukację, bioróżnorodność i nowe technologie. Materiały dotyczą między innymi zmian klimatu, mikroplastiku, odnawialnych źródeł energii, rolnictwa regeneratywnego, jakości żywności, zielonej transformacji przemysłu oraz energetycznych kosztów rozwoju sztucznej inteligencji. Zielony Blog pokazuje, że wiedza naukowa nie musi pozostawać zamknięta w specjalistycznych publikacjach. Może pomagać odbiorcom lepiej rozumieć współczesne wyzwania, weryfikować informacje i podejmować bardziej świadome decyzje.

Działania popularyzacyjne uzupełnia rozwijanie otwartego dostępu do wiedzy: w ramach działalności wydawniczej WSIiZ wybrane publikacje naukowe są udostępniane w modelu open access, a Biblioteka Akademicka zapewnia dostęp do otwartych zasobów nauki.

Centrum Edukacji Ekologicznej ekoPrzestrzeń – nauka w praktyce

Przykładem przekładania wiedzy i założeń strategicznych na praktyczne działanie jest Centrum Edukacji Ekologicznej ekoPrzestrzeń w kampusie WSIiZ w Kielnarowej. Centrum rozwija interdyscyplinarną edukację z zakresu ekologii, zrównoważonego rozwoju, żywności, energii i bioróżnorodności, łącząc wiedzę ekspertów Uczelni z zapleczem laboratoryjnym i walorami przyrodniczymi kampusu.

Dyrektorką Centrum jest dr n. med. Urszula Binduga, adiunkt w Katedrze Chorób Cywilizacyjnych i Medycyny Regeneracyjnej WSIiZ. Zaplecze wykorzystywane podczas zajęć tworzą między innymi Laboratorium Ekobiotechnologii, Laboratorium Analiz Biologicznych oraz Laboratorium Energii Odnawialnej. Infrastruktura ta umożliwia prowadzenie obserwacji mikroskopowych, poznawanie podstaw analizy mikrobiologicznej, badanie naturalnych surowców oraz zdobywanie praktycznej wiedzy dotyczącej bioróżnorodności, produktów ekologicznych i odnawialnych źródeł energii.

Centrum rozwija modułowe warsztaty poświęcone między innymi żywności ekologicznej, kosmetykom i produktom naturalnym, mikrobiologii, odnawialnym źródłom energii oraz bioróżnorodności. Zajęcia mogą odbywać się zarówno w laboratoriach, jak i w terenie – na łąkach, w lesie oraz w ogrodzie edukacyjnym. Oferta jest kierowana do uczniów, uczestników edukacji ustawicznej, lokalnej społeczności, instytucji współpracujących z Uczelnią oraz wszystkich osób zainteresowanych tematyką ekologiczną.

Międzynarodowe doświadczenia i zielona przedsiębiorczość

WSIiZ jest członkiem Sojuszu Uniwersytetów Europejskich SUNRISE – Smaller Strategic Universities Network for Regional Innovative and Sustainable Evolution. Współpraca ta wspiera umiędzynarodowienie kształcenia, rozwój europejskich sieci współpracy oraz poszukiwanie rozwiązań odpowiadających na potrzeby regionów.

Jedną z inicjatyw była SUNRISE Green Summer School – Green Business & Education for a Sustainable Future. W pięciodniowym programie uczestniczyło ponad 50 studentów, wykładowców, wolontariuszy i przedstawicieli kadry akademickiej związanych z uczelniami partnerskimi z Polski, Niemiec, Francji, Szwecji i Portugalii, pochodzących z kilkunastu krajów. Studenci pracowali w międzynarodowych zespołach, poznawali zasady zielonego biznesu i tworzyli koncepcje odpowiedzialnych startupów. Jednocześnie pracownicy uczelni partnerskich uczestniczyli w warsztatach dotyczących nowoczesnych metod kształcenia, przywództwa oraz wykorzystania sztucznej inteligencji w edukacji. Program stał się przestrzenią rozwoju zarówno studentów, jak i kadry akademickiej.

Studenci, którzy mają wpływ

WSIiZ zachęca studentów do podejmowania problematyki zrównoważonego rozwoju we własnych badaniach. Do drugiej edycji konkursu na najlepszą pracę dyplomową dotyczącą tej tematyki zgłoszono 24 prace reprezentujące wszystkie cztery kolegia Uczelni. Nagrodę otrzymała Beata Balon, absolwentka studiów II stopnia na kierunku Kosmetologia i autorka pracy „Zielona synteza nanocząstek srebra (AgNPs) z wykorzystaniem ekstraktów z miodli indyjskiej (Azadirachta indica)”. Wyróżniono natomiast Oskara Gawrońskiego, absolwenta studiów I stopnia na anglojęzycznej ścieżce Aviation Management, za pracę „The Path to Green Aviation: Actions by Airlines Towards Sustainable Development”. Więcej informacji można znaleźć w podsumowaniu konkursu. Różnorodność zgłoszonych tematów pokazuje, że zrównoważony rozwój nie ogranicza się do jednego kierunku. Może łączyć nauki medyczne, zarządzanie, technologie, lotnictwo, media, komunikację i projektowanie.

Przestrzenią rozwijania zainteresowań badawczych i społecznych są również koła naukowe WSIiZ. Studenci wspólnie z opiekunami naukowymi przygotowują projekty, seminaria, warsztaty i wydarzenia popularyzujące wiedzę. Przykładem jest Interdyscyplinarne Koło Naukowe „Humanus”, którego opiekunką naukową jest dr Paula Wieczorek. Podczas trzeciej edycji „Holidays and Myths Festival” międzynarodowi studenci przedstawiali mity i tradycje ukazujące odmienne kulturowe sposoby rozumienia relacji człowieka z wodą i środowiskiem. Opowieści o Nyami Nyami – bogu rzeki Zambezi – oraz afrykańskich duchach wody, takich jak Mami Wata i Yemoja, stały się punktem wyjścia do rozmowy o znaczeniu wody, kolonialnej historii regionu, wysiedleniach i następstwach wielkich projektów infrastrukturalnych.

Studenci kierunków związanych z grafiką i projektowaniem wykorzystują natomiast sztukę do komunikowania problemów społecznych, gospodarczych i klimatycznych. Ich prace zaprezentowano mieszkańcom Rzeszowa podczas wystawy plakatów poświęconych zrównoważonemu rozwojowi, zorganizowanej we współpracy z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną. Działalność kół naukowych pokazuje, że studenci WSIiZ nie są wyłącznie odbiorcami wiedzy. Przy wsparciu pracowników Uczelni stają się autorami prezentacji, projektów i inicjatyw kierowanych także do uczniów szkół średnich oraz społeczności lokalnej.

Wiedza dla społeczeństwa i wspólnota przyjazna ludziom

Pracownicy WSIiZ inicjują i współtworzą debaty, wykłady, konferencje, podcasty oraz publikacje popularyzujące naukę. Przykładem jest Ogólnopolska Debata „Nasza planeta – nasza wspólna przyszłość”. W pierwszej edycji wydarzenia uczestniczyło ponad 200 osób – naukowców, samorządowców, przedstawicieli sektora rolniczego, ekologów, aktywistów oraz młodzieży.

Pracownicy Uczelni uczestniczyli w przygotowaniu wydarzenia oraz występowali jako prelegenci i eksperci, podejmując zagadnienia związane między innymi z transformacją rolnictwa, produkcją żywności, ochroną zasobów naturalnych i wpływem środowiska na zdrowie człowieka. WSIiZ pokazuje w ten sposób, że zadaniem naukowca jest nie tylko prowadzenie badań, lecz także dzielenie się wiedzą i aktywne uczestnictwo w debacie publicznej.

Zrównoważony rozwój jest widoczny również w codziennym funkcjonowaniu Uczelni. Studenci i pracownicy mogą korzystać z wypożyczalni rowerów Green Bike, a w kampusie w Kielnarowej działa pasieka i ogród edukacyjny. WSIiZ wspiera także zdrowie fizyczne i psychiczne, dostępność, równowagę między pracą a życiem prywatnym oraz równe traktowanie. Służą temu między innymi Tygodnie Zdrowia, warsztaty rozwojowe oraz pomoc oferowana studentom i pracownikom przez Akademickie Centrum Rozwoju Osobistego i Wsparcia Psychologicznego. Uczelnia realizuje również Plan Równości Płci na lata 2026–2029 oraz politykę przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji i przemocy.

Uczelnia, w której wiedza prowadzi do działania

Zrównoważony rozwój w WSIiZ oznacza dużo więcej niż ochronę środowiska. Obejmuje odpowiedzialne badania, nowoczesną edukację, współpracę międzynarodową, społeczne zaangażowanie, dobrostan oraz tworzenie równych i dostępnych warunków rozwoju.

Takie podejście jest spójne z realizowaną przez WSIiZ Strategią HR dla Naukowców. Od 2017 roku Uczelnia posiada przyznane przez Komisję Europejską wyróżnienie HR Excellence in Research, potwierdzające jej zaangażowanie w tworzenie przyjaznego środowiska pracy naukowej oraz stosowanie transparentnych zasad rekrutacji pracowników naukowych. Wyróżnienie zobowiązuje również Uczelnię do stałego doskonalenia polityki kadrowej zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej.

Dla kandydatów oznacza to możliwość studiowania w miejscu, w którym ważne idee przekładają się na konkretne badania, projekty i inicjatywy. Dla pracowników – środowisko sprzyjające prowadzeniu odpowiedzialnych badań, współpracy interdyscyplinarnej, dzieleniu się wiedzą i rozwojowi na kolejnych etapach kariery.