Ks. prof. dr hab. dr H.C. Mult. Michał Heller

Profesor honorowy WSIiZ.

Uczony, kosmolog, filozof i teolog, który w matematycznych równaniach teorii naukowych potrafi dostrzec dzieła sztuki, a wielkich fizyków uważa za genialnych artystów. Sam w swoich licznych książkach i artykułach naukowych z powodzeniem odnajduje się w obu rolach: naukowca-artysty i pisarza-uczonego. Laureat (2008) prestiżowej Nagrody Templetona (jako pierwszy Polak) – wręczanej za pracę na rzecz tworzenia mostów między religią i nauką, wykładowca wielu prestiżowych uniwersytetów amerykańskich i angielskich, jeden z największych Autorytetów moralnych, funda-tor i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, powszechnie szanowany i uznany w całym świecie nauki.

Ks. Prof. Michał Heller współpracuje z Wyższą Szkołą Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie od 2009 roku.  Wielokrotnie wygłaszał wykłady na zaproszenie Uczelni. Jest pomysłodawcą i założycielem – wraz z prezydentem WSIiZ, prof. Tadeuszem Pomiankiem – prestiżowego wydawnictwa Copernicus Center Press.

 

Papież Jan Paweł II bardzo cenił sobie dorobek i wiedzę ks. prof. Hellera, z którym konsultował m.in. encyklikę „Fides et ratio”. Ks. prof. Heller współpracuje także z wieloma uczelniami na całym świecie oraz w Polsce.

Lista napisanych przez profesora Hellera książek ściga się z listą przyznanych mu nagród i honorowych tytułów. Poza licznymi doktoratami honoris causa oraz Nagrodą Templetona profesor Heller jest m.in. kawalerem Złote-go Krzyża Zasługi i Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, laureatem Medalu św. Jerzego oraz Super Wiktora Specjalnego. W maju 2014 roku Ksiądz Profesor został odznaczony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Orderem Orła Białego.

Twórczość profesora Hellera od wielu lat fascynuje i intryguje. Jego dorobek naukowy i działalność publicystyczna są nie tylko najlepszym dowodem na to, że nauka i religia wcale nie muszą się wykluczać ani ze sobą konkurować. Potwierdzają również, że wybitny fizyk i matematyk może być wielkim artystą.

To zresztą jedno ze spostrzeżeń prof. Hellera z książki Czy fizyka jest nauką humanistyczną, w której przekonuje on, że wybitni odkrywcy praw fizycznych – jak Newton, Maxwell, Mach czy Einstein – od Szekspira, Michała Anioła czy Beethovena w zasadzie różnią się wyłącznie tym, że swoje dzieła komponują z liczb i równań, nie z nut, li-ter, farby olejnej czy marmuru. Łączy ich umysł artystów. Sam profesor Heller znakomicie pasuje do tego grona. Jest autorem setek artykułów naukowych i wielu publicystycznych, naukę zarówno rozwija, jak i popularyzuje. Jego znanym talentem jest to, że nawet o teorii względności potrafi opowiadać językiem literackim.

Czytelnikom w Polsce profesor Heller znany jest jako znakomity popularyzator nauki, zwłaszcza fizyki i kosmologii; naukowcom na całym świecie – jako wybitny uczony, autor setek publikacji. Jest twórcą modelu kosmologicznego wykorzystującego geometrię nieprzemienną do opisu zjawisk nielokalnych, które prawdopodobnie występowały w początkowych fazach ewolucji Wszechświata. Profesor Heller, podobnie jak dziesiątki naj-większych umysłów na całym świecie, od lat pracuje nad połączeniem dwóch najważniejszych teorii fizycznych – Ogólnej Teorii Względności i mechaniki kwantowej.

Nie sposób przytoczyć wszystkich dokonań profesora Hellera w różnych dyscyplinach nauki. Z najważniejszych idei stworzonych i propagowanych przez Michała Hellera wymienić trzeba program filozofii w nauce, czyli refleksji filozoficznej prowadzonej nie w całkowitym oderwaniu od nauki (czyli wbrew heglowskiej zasadzie: jeżeli moja teoria sprzeczna jest z faktami, tym gorzej dla faktów), ale w ścisłym kontekście teorii naukowych. Jak inaczej, mawia profesor Heller, rozprawiać o naturze czasu, przestrzeni, przyczynowości, obiektów matematycznych, umyśle, wolnej woli czy języku, jeśli nie analizując to, co udało się ustalić rzeszom naukowców (również tego, co ich teorie zakładają)? Tylko taka refleksja może prowadzić do płodnych wniosków.

Profesor Heller walczy z prymitywnymi wyobrażeniami na temat relacji nauki i religii. Propaguje ideę metodologicznego naturalizmu, zgodnie z którą nauka nie może odwoływać się do bytów nadprzyrodzonych, jeśli chce rzetelnie wyjaśniać zjawiska. Wielu naukowców, a zwłaszcza liczni teologowie lubią łamać tę zasadę, próbując aktualne dziury w naszej wiedzy zapychać interwencjami boskimi. Takie podejście, błędne z filozoficznego, naukowego i teologicznego punktu widzenia, jak przekonuje Heller, pejoratywnie określane jest koncepcją „Boga luk” czy „Boga zapchajdziury” (ang. God of the gaps).

Zdaniem profesora Hellera, istnieją jednak trzy „dziury”, których nauka wypełnić nie potrafi. Dziura ontologiczna: dlaczego istnieje raczej coś niż nic?; dziura epistemologiczna: dlaczego Wszechświat jest racjonalny i może być badany metodami matematycznymi?; dziura aksjologiczna: skąd biorą się uniwersalne wartości? W koncepcji Hellera nie są to osobne zagadnienia – jego zdaniem Wszechświat istnieje właśnie dlatego, że jest racjonalny i matematyczny (daje się badać), a nieracjonalny Wszechświat nie mógłby powstać

Szczególną rolę w myśli profesora Hellera odgrywa matematyka. W jego opinii, obiekty matematyczne są elementami teorii fizycznych, w nich formułowane są prawa fizyki. Matematyka leży zatem u podstaw wszystkich zjawisk. Sama matematyka jest niezależna od człowieka, który się nią posługuje. Matematyk, który dowodzi nowych twierdzeń, nie wymyśla ich ani nie konstruuje –raczej je odkrywa, istniejące w obiektywnej rzeczywistości. Filozofowie nazywają taką koncepcję matematycznym platonizmem.

Profesor Heller to także znakomity mówca, o czym wiedzą wszyscy, którym udało się uczestniczyć w Jego wykładzie lub namówić Go na przeprowadzenie wywiadu. Z wielką łatwością przytacza anegdoty z życia uczonych czy artystów, ma również dar niezwykle barwnego przedstawiania historii swojego życia, które nie było przecież usłane różami.

Żywym pomnikiem Michała Hellera jest ufundowane przez niego i kierowane od samego początku Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, w którego działalność zaangażowanych są dziesiątki uczonych, głównie z krakowskiego środowiska, choć współpracownicy i uczniowie Hellera rozsiani są na całym świecie. Centrum Kopernika robi to, co przez całe życie robił (i robi nadal) profesor Heller: prowadzi badania, kształci studentów, organizuje konferencje naukowe, popularyzuje naukę przez spotkania z naukowcami, organizację dyskusji, publikacje artykułów popularnonaukowych. Wszystko, oczywiście, w duchu filozofii w nauce.

  • 1987: Nagroda imienia Włodzimierza Zonna za popularyzację wiedzy o Wszechświecie
  • 1996: Doktorat honoris causa AGH
  • 1996: Medal Miasta Tarnowa
  • 2000: Wyróżnienie Tarnoviae Merenti Fundacji im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie,
  • 2000: Nagroda Naukowa im. Mikołaja Kopernika Fundacji Miasta Krakowa, przyznana przez Polską Akademię Umiejętności w Krakowie
  • 2001: Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego Towarzystwa Naukowego KUL za rok (2000), za całokształt dorobku naukowego w duchu humanizmu chrześcijańskiego
  • 2001: Nagroda im. Profesora Hugona Steinhausa
  • 2006: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za 2006 r. za wybitny dorobek oraz osiągnięcia naukowe
  • 2006: Złoty Krzyż Zasługi[
  • 2008: Nagroda Templetona John Templeton Foundation, którą podarował na Centrum Kopernika
  • Nagroda Krakowska Książka Miesiąca września za książkę Podglądanie wszechświata (Znak, 2008)
  • 2008: Honorowy Obywatel Miasta Tarnowa
  • 2009: Doktorat honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
  • 2009: Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
  • 2010: Honorowy Obywatel Miasta Ropczyce
  • 2010: Nagroda im. księdza Józefa Tischnera
  • 2010: Doktorat honoris causa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
  • 2010: Złoty Feniks (nagroda główna)
  • 2012: Doktorat honoris causa Politechniki Warszawskiej
  • 2012: Doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • 2013: Złoty Wiktor 2012 (Super Wiktor Specjalny)
  • 2013: Medal św. Jerzego
  • 2014: Nagroda Specjalna w konkursie Popularyzator Nauki
  • 2014: Order Orła Białego za zasługi w nauce
  • 2014: Doktorat honoris causa Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
  • 2015: Doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
  • 2015: Nagrody Złotej Róży dla najlepszej napisanej po polsku książki popularnonaukowej pt. “Bóg i geometria. Gdy przestrzeń była bogiem”.
  • 2016: Złoty medal “Plus ratio quam vis” Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

Fizyka i kosmologia

  1. 1970: Wobec Wszechświata
  2. 1974: Spotkania z nauką
  3. 1976: Początek świata
  4. 1981: D. J. Raine, M. Heller, The Science of Space-Time, Pachart Publishing House, Tucson
  5. 1982: Encoutering the Universe, [transl.:] A. Potocki, [ed.:] G.W. Collins, II, Pachart Publishing House, Tucson
  6. 1983: Ewolucja kosmosu i kosmologii, PWN, Warszawa, ISBN 83-01-04618-X
  • 1985: II wydanie
  • 2005: wznowienie, Granice Kosmosu i Kosmologii, Scholar, Warszawa, ISBN 83-7383-163-0
  1. 1985: O. Godart and M. Heller, Cosmology of Lemaître, (History of Astronomy Series, vol. 3), Pachart Publishing House, Tucson
  • 1996: Lemaître, Big Bang and the Quantum Universe (with His Original Manuscript), Pachart, Tucson
  • 2008: Kosmologia Lemaître’a , Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
  • 2009: II wydanie, ISBN 978-83-235-0402-3
  1. 1986: Questions to the Universe – Ten Lectures on the Foundations of Physics and Cosmology, Pachart Publishing House, Tucson
  2. 1988: Teoretyczne podstawy kosmologii. Wprowadzenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni, PWN, ISBN 83-01-07243-1
  • 1992: Theoretical Foundations of Cosmology – Introduction to the Global Structure of Space-Time, World Scientific, Singapore – London
  1. 1991: M. Heller, A. Czernin, U istokow kosmołogii: Fridman i Lemetr, Izd. Znanie, Moskwa
  • 2005: M. Heller, A. Chernin, Los origenes de la cosmologia – Friedman y Lemaître, Editorial URSS – Libros de ciencia, Moscu (przekład z ros.)
  1. 1991: Osobliwy Wszechświat – wstęp do teorii klasycznej osobliwości kosmologicznej, PWN, ISBN 83-0110-079-6
  2. 1993: Fizyka ruchu i czasoprzestrzeni, PWN, ISBN 83-0111-249-2
  3. 1994: Kosmiczna przygoda człowieka mądrego, Znak, ISBN 83-7006-323-3
  4. 1994: Wszechświat u schyłku stulecia, Znak, ISBN 83-7006-348-9
  5. 1995: Nauka i wyobraźnia, Znak, ISBN 83-7006-375-6
  6. 1995: Szczęście w przestrzeniach Banacha, Znak
  • 1997: II wydanie, ISBN 83-7006-367-6
  1. 1995: Wieczność – czas – kosmos, Znak, ISBN 83-7006-319-5
  2. 1996: Elementy mechaniki kwantowej dla filozofów, Biblos
  • 2011: II wydanie, ISBN 978-83-733255-1-7
  • 2014: wznowienie, CC Press, ISBN 978-83-7886-066-2
  1. 2001: Kosmologia kwantowa, Prószyński i S-ka, Warszawa, ISBN 83-7255-054-9
  2. 2002: Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata, Prószyński i S-ka, ISBN 83-7255-127-8
  3. 2005: Some Mathematical Physics for Philosophers, Pontifical Council for Culture, Pontifical Gregorian University, Vatican City – Rome
  4. 2008: Podglądanie Wszechświata, Znak
  • 2011: II wydanie, razem z nagraniami Drogami myślących z 2004, ISBN 978-83-240-1854-3
  1. 2013: The Causal Universe (redakcja wspólnie z Georgem F. R. Ellisem i Tadeuszem Pabjanem); CC Press, ISBN 978-83-7886-034-1

 

Filozofia i historia nauki

 

  1. 1980: Zagadnienia filozoficzne współczesnej nauki – wstęp do filozofii przyrody, wraz z: M. Lubański, Sz. W. Ślaga; Akademia Teologii Katolickiej (potem UKSW), Warszawa
  • 1980: II wydanie
  • 1992: III wydanie
  • 1997: IV wydanie, ISBN 83-7072-086-2
  1. 1980: Wszechświat i filozofia: szkice z historii i filozofii nauki, wraz z Józefem Życińskim, Polskie Towarzystwo Teologiczne, Kraków
  • 1986: II wydanie
  • 2015: wznowienie, CC Press, ISBN 978-83-7886-163-8
  1. 1984: Usprawiedliwienie Wszechświata
  • 1994: II wydanie, ISBN 83-7006-398-4
  1. 1988: Wszechświat: maszyna czy myśl? Filozofia mechanicyzmu: powstanie, rozwój, upadek, wraz z Józefem Życińskim, PTT, ISBN 83-85017-33-X
  • 1996: II wydanie, Biblos
  • 2014: wznowienie, CC Press, ISBN 978-83-7886-105-8
  1. 1988: Nowa fizyka – perspektywy trwającej rewolucji (wydruk), Biblos
  2. 1988: Czy Wszechświat jest indeterministyczny? (wydruk), Biblos, Tarnów
  3. 1990: Aleksander Koyré – filozoficzna droga historyka nauki (wydruk), Biblos
  4. 1992: Filozofia świata. Wybrane zagadnienia i kierunki filozofii przyrody, Znak, ISBN 83-7006-039-0
  5. 1992: Filozofia nauki – wprowadzenie, Papieska Akademia Teologiczna (potem UPJPII), Kraków
  • 2008: II wydanie, PETRUS, Kraków, ISBN 978-83-7720-128-2
  1. 1996: Otwarta nauka i jej zwolennicy, Biblos, ISBN 83-8688-911-X
  2. 1997: Uchwycić przemijanie, Znak
  • 2010: II wydanie, ISBN 978-83-240-1338-8
  1. 1998: Czy fizyka jest nauką humanistyczną?, Biblos, ISBN 83-86889-63-2
  • 2014: wznowienie, Czy fizyka i matematyka to nauki humanistyczne?, wraz ze Stanisławem Krajewskim, CC Press, ISBN 978-83-7886-078-5
  1. 2002: Czas i przyczynowość, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin, ISBN 83-7306-053-7
  2. 2003: Jedność nauki – jedność świata, (redakcja, wspólnie z Januszem Mączką), OBI – Biblos, ISBN 83-7332-120-9
  3. 2004: Filozofia przyrody: wstęp historyczny, Znak
  • 2013: wznowienie, Logos Wszechświata. Zarys filozofii przyrody, ISBN 978-83-240-2074-4
  1. 2004: Drogami myślących – wykłady o nauce, Wszechświecie i nieskończoności, 4 płyty CD
  • II wydanie – dołączone do II wydania książki Podglądanie Wszechświata w 2011
  1. 2006: Filozofia i Wszechświat – wybór pism, Universitas, Kraków
  • 2008: II wydanie
  • 2012: III wydanie, ISBN 97883-242-2200-1
  1. 2007: Człowiek: twór Wszechświata – twórca nauki, (redakcja wspólnie z Robertem Januszem i Januszem Mączką), OBI, ISBN 978-83-733245-1-0
  2. 2007: Elementy filozofii przyrody, wraz z Tadeuszem Pabjanem, Biblos, ISBN 978-83-733247-0-1
  • 2014: II wydanie, CC Press, ISBN 978-83-7886-065-5
  1. 2007: Pojmowalny Wszechświat, wraz z George’em Coyne’em, Prószyński i S-ka, ISBN 978-83-7469-557-2
  • 2008: G. Coyne, M. Heller, A Comprehensible Universe. The Interplay of Science and Theology, Springer, New York, pp. XIV+160
  1. 2007-2008: Krakowska filozofia przyrody w okresie międzywojennym. Tomy I-III (redakcja wspólnie z Januszem Mączką), OBI, ISBN 978-83-733242-9-9, ISBN 978-83-733243-0-5, ISBN 978-83-733243-1-2
  2. 2008: Ostateczne wyjaśnienie Wszechświata, Universitas
  • 2012: II wydanie, ISBN 97883-242-2200-1
  1. 2010: Matematyczność przyrody, wraz z Józefem Życińskim, PETRUS, ISBN 978-83-7720-192-3
  2. 2011: Filozofia przypadku – kosmiczna fuga z preludium i codą, CC Press, ISBN 978-83-7886-005-1
  • 2012: Philosophy of Chance. A cosmic fugue with a prelude and a coda, CC Press, ISBN 978-83-7886-000-6
  • 2013: II wydanie, oprawa twarda, ISBN 978-83-7886-016-7
  • 2015: wydanie kieszonkowe, ISBN 978-83-7886-158-4
  1. 2013: Filozofia kosmologii, CC Press, ISBN 978-83-7886-020-4
  2. 2014: Granice nauki, CC Press, ISBN 978-83-7886-049-5

 

Teologia – opracowania naukowe

  1. 1981: Wszechświat i Słowo, Znak
  • 1986: The World and the Word – Between Science and Religion, Pachart Publishing House, Tucson
  • 1994: II wydanie, ISBN 83-7006-394-2
  1. 1983: Drogi myślących, wraz z Józefem Życińskim, PTT, ISBN 83-0000-593-5
  • 1985: II wydanie
  1. 1990: Dylematy ewolucji, wraz z Józefem Życińskim, PTT, ISBN 8385017453
  • 1996: II wydanie, Biblos, ISBN 83-85380-95-7
  1. 1992: Nowa fizyka i nowa teologia, Biblos
  • 1996: The New Physics and a New Theology, (przekład: G.V. Coyne, S. Giovannini, T.M. Sierotowicz), Vatican Obserwatory Publications
  • 2014: II wydanie, CC Press, ISBN 978-83-7886-108-9
  1. 2002: Sens życia i sens Wszechświata. Studia z teologii współczesnej, Biblos
  • 2006: Der Sinn des Lebens und der Sinn des Universums – Moderne theologische Studien, Suhrkamp Verlag (przekład: Sven Sellmer), Frankfurt am Main
  • 2008: II wydanie, ISBN 978-83-733259-2-0
  • 2010: The Sense of Life and the Sense of the Universe, Copernicus Center Press, ISBN 978-83-62259-02-1
  • 2013: wznowienie, CC Press, ISBN 978-83-7886-048-8
  • 2014: nowe wydanie, oprawa twarda, ISBN 978-83-7886-098-3
  • 2015: wydanie kieszonkowe, ISBN 978-83-7886-157-7
  1. 2003: Creative Tension, Templeton Foundation Press, Philadelphia – London
  • 2005: Michaił Heller, Tworczieskij konflikt, Bibliejsko-Bogosławskij Institut, św. Apostoła Andrieja, Moskwa
  1. 2012: Wszechświat jest tylko drogą – kosmiczne rekolekcje, Znak, ISBN 978-83-240-1885-7
  2. 2013: Stworzenie i początek Wszechświata, wraz z Tadeuszem Pabjanem, CC Press, ISBN 978-83-7886-130-0
  • 2013: nowe wydanie, oprawa twarda, ISBN 978-83-7886-043-3
  • 2015: wydanie kieszonkowe, ISBN 978-83-7886-159-1
  1. 2015: Bóg i geometria. Kiedy przestrzeń była Bogiem, CC Press, ISBN 978-83-7886-165-2

Dzieła osobiste, duszpasterskie i inne

  1. 1991: Rozmowy w nocy, Biblos
  • 2002: II wydanie, ISBN 83-7332-095-4
  1. 1993: Moralność myślenia, Biblos
  • 2015: II wydanie, CC Press, ISBN 978-83-7886-138-6
  1. 2000: Rekolekcje, Znak, ISBN 83-7006-963-0
  2. 2006: Podróże z filozofią w tle, Znak
  • 2014: II wydanie, ISBN 978-83-240-3112-2
  1. 2009: Jak być uczonym, Znak, ISBN 978-83-240-1187-2
  2. 2010: Pasja wiedzy, wraz z Józefem Życińskim, PETRUS, ISBN 978-83-7720-172-5
  3. 2013: Bóg i nauka – moje dwie drogi do jednego celu, CC Press, ISBN 978-83-7886-160-7
  • 2014: II wydanie, ISBN 978-83-7886-135-5
  1. 2014: 10:30 U Maksymiliana, CC Press, ISBN 978-83-7886-126-3
  2. 2016: Wierzę, żeby rozumieć – Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem, Bartoszem Brożkiem i Zbigniewem Lianą, Znak&CCPress 2016, ISBM 978-83-240-3402-4

Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie

ul. Sucharskiego 2,
35-225 Rzeszów

tel.: 17 866 11 11
fax: +48 17 866 12 22
e-mail: wsiz@wsiz.edu.pl

Wszelkie Prawa Zastrzeżone, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie © 2008-2021