26 lutego w Muzeum Emigracji w Gdyni odbyła się konferencja podsumowująca międzynarodowy projekt badawczo-edukacyjny Migration Media(tor): Empowering Voices of Migrants. Wydarzenie stało się przestrzenią do debaty o tym, jak współczesne media kształtują nasze wyobrażenia o osobach migrujących. Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele działającej na Kolegium Mediów i Komunikacji Społecznej WSIiZ – Pracowni Eksperymentów Cyfrowych, którzy przygotowali autorski panel pt. „Syntetyczna dystopia. Jak migrantów widzi generatywna sztuczna inteligencja”.

Dyskusję, moderowaną przez dr. hab. prof. UG Arkadiusza Modrzejewskiego, otworzył dr Mikołaj Birek, który w swoim wystąpieniu pt. „Bias potential: o stronniczości i stereotypach w generatywnej sztucznej inteligencji” przyjrzał się mechanizmom powielania społecznych uprzedzeń przez modele generatywnej sztucznej inteligencji.

Systemy te nie tyle tworzą nową rzeczywistość, co rekonfigurują istniejące już w kulturze dyskursy, reprodukując stereotypy dotyczące płci, rasy czy klasy społecznej – wskazał dr Birek.

Kontynuację tej problematyki stanowiło wystąpienie dr Iwony Leonowicz-Bukały, która prezentując wyniki badań własnych oraz dr Moniki Struck-Peregończyk, skupiła się na językowych obrazach migrantów i uchodźców. Badaczka w wystąpieniu pt. „Językowe obrazy migrantów i uchodźców w sugestiach narzędzi wizualnych opartych o generatywną sztuczną inteligencję” wyjaśniła, w jaki sposób algorytmiczne sugestie i funkcje typu enhanced prompt niepostrzeżenie sterują wynikami wizualnymi, promując jednostronne przedstawienia osób migrujących. Z kolei w części analizy dr Struck-Peregończyk („Obrazy (nie)neutralne: migranci w wizualizacjach generatywnej sztucznej inteligencji”) przedstawiła proces algorytmicznego upraszczania tożsamości migrantów, wskazując na zagrożenia płynące z powstawania jednowymiarowych, często nieobiektywnych wizualizacji w przestrzeni medialnej.

Zwieńczeniem panelu było wystąpienie dr Gabrieli Piechnik-Czyż, która w prezentacji „Migracja w epoce algorytmów: o estetyce obrazów generowanych przez AI” przybliżyła estetyczny wymiar generowanych wizualizacji. Na podstawie porównania danych z lat 2024 i 2025, sprawdziła czy narzędzia AI ewoluują w stronę większej różnorodności, czy może wręcz przeciwnie – utrwalają homogeniczne kody kompozycyjne i stylistyczne.

Wystąpienia badaczy pokazały, że w dobie generatywnej sztucznej inteligencji konieczny jest krytyczny namysł nad rolą algorytmów w kształtowaniu komunikacji wizualnej i społecznych postaw wobec migracji.

Zachęcamy do zapoznania się z działalnością Pracowni Eksperymentów Cyfrowych w mediach społecznościowych na Instagramie oraz FanPage na FB.

Dotychczasowe wyniki badań zespołu zostały opublikowane w artykule:

Leonowicz-Bukała, I., Struck-Peregończyk, M., Birek, M., & Dudzińska, K. (2025). “AI, wygeneruj obraz osoby z niepełnosprawnością”. (Od)tworzenie społecznych reprezentacji niepełnosprawności z wykorzystaniem narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 92, 31–58.

Wyniki były także prezentowane na kilku konferencjach naukowych:

Leonowicz-Bukała, I., & Birek, M. (2024, November 21–22). Wizerunki (nie)przewidywalne. Eksperyment digitalny jako metoda badań potencjału komunikacji w przestrzeniach cyfrowych podczas XV Ogólnopolskiej Konferencji Metodologicznej Medioznawców (OKMM): „W świecie cyfrowych kultur: tożsamość, prywatność, władza”, Warsaw, Poland.

Leonowicz-Bukała, I., Struck-Peregończyk, M. & Birek, M. (2024, 17th May). „Chat, imagine a disabled person”. (Re)creating representations of disabilities and disabled people with Generative AI tools podczas International Conference „Disability Studies in Eastern Europe. Reconfigurations”, Kraków, Poland.