Jak uczyć krytycznego myślenia o AI? Badacze WSIiZ pokazali to w Szwecji

Z WSIiZ do międzynarodowego grona ekspertów

Dr Iwona Leonowicz-Bukała oraz dr Mikołaj Birek z Kolegium Mediów i Komunikacji Społecznej, reprezentujący Pracownię Eksperymentów Cyfrowych WSIiZ, wzięli udział w międzynarodowej konferencji „AI in Writing Pedagogy: Shaping Instruction in a Changing Landscape”, która odbyła się 17–18 czerwca 2026 roku na Mälardalen University w Västerås.

Szwedzka uczelnia jest partnerem WSIiZ w Sojuszu Uniwersytetów Europejskich SUNRISE, a wyjazd został zrealizowany w ramach projektu „Wsparcie WSIiZ jako partnera Sojuszu Uniwersytetów Europejskich SUNRISE”, finansowanego ze środków NAWA w programie FERS.

AI pod lupą. Warsztat oparty na autorskich badaniach

Badacze WSIiZ poprowadzili dwugodzinny, recenzowany warsztat „Hands-on Visual AI: Teaching Bias and Critical AI Literacy in Writing Classrooms”. Uczestnicy -badacze i nauczyciele akademiccy z kilkunastu krajów – pracowali z narzędziami generatywnej sztucznej inteligencji, analizując je nie jako sposób na szybsze pisanie, lecz jako przedmiot krytycznej refleksji.

Podczas zajęć projektowali prompty, porównywali obrazy wygenerowane przez AI i analizowali, w jaki sposób modele sztucznej inteligencji mogą odtwarzać, a nawet wzmacniać społeczne stereotypy i uprzedzenia. Ważnym elementem warsztatu było również pisanie refleksyjne, pomagające lepiej zrozumieć mechanizmy działania generatywnej AI.

Scenariusz warsztatu powstał w oparciu o autorskie badania prowadzone przez Pracownię Eksperymentów Cyfrowych WSIiZ, dotyczące m.in. sposobu przedstawiania osób z niepełnosprawnościami w obrazach generowanych przez sztuczną inteligencję oraz metodologii eksperymentu cyfrowego rozwijanej przez zespół badaczy.

Uczestnicy otrzymali gotowe scenariusze ćwiczeń i materiały, które mogą wykorzystać podczas własnych zajęć akademickich.

Jak uczyć pisania w erze sztucznej inteligencji?

Konferencja zgromadziła ekspertów zajmujących się wykorzystaniem AI w edukacji i dydaktyce pisania. W programie znalazły się wykłady naukowców z Niemiec, Holandii i Stanów Zjednoczonych oraz kilkadziesiąt prezentacji poświęconych m.in. współpracy

studentów z narzędziami AI, roli chatbotów w procesie nauczania, etyce korzystania z generatywnej sztucznej inteligencji oraz przyszłości autorstwa tekstów.

Ważnym obszarem tematycznym konferencji były zagadnienia etyki, integralności akademickiej i polityki uczelni. Dyskutowano m.in. o autorstwie tekstów w erze GenAI, o nauczaniu „po plagiacie” (post-plagiarism era), a także o wynikach szeroko zakrojonej analizy uczelnianych polityk, dotyczących AI generatywnej w szkolnictwie wyższym

Jednym z najczęściej powracających tematów była critical AI literacy – krytyczna kompetencja korzystania ze sztucznej inteligencji. To właśnie temu zagadnieniu poświęcony był również warsztat przygotowany przez badaczy WSIiZ.

Wspólny wniosek uczestników konferencji był jednoznaczny – edukacja powinna uczyć nie tylko sprawnego korzystania z narzędzi AI, ale przede wszystkim ich świadomego i krytycznego rozumienia.

Nowe kontakty i kolejne wspólne projekty

Udział w konferencji otworzył przed zespołem Pracowni Eksperymentów Cyfrowych nowe możliwości współpracy z badaczami z Europy, Ameryki Północnej i Azji. Rozmowy dotyczyły wspólnych projektów badawczych, przygotowania międzynarodowych grantów oraz rozwoju współpracy dydaktycznej pomiędzy WSIiZ a Mälardalen University.

Organizatorzy zaprosili również prelegentów do współtworzenia recenzowanego numeru specjalnego czasopisma „AAA – Arbeiten aus Anglistik und Amerikanistik”, poświęconego wykorzystaniu sztucznej inteligencji w dydaktyce pisania. Zespół Pracowni Eksperymentów Cyfrowych planuje zgłosić artykuł oparty na doświadczeniach z przeprowadzonego warsztatu.

Wyjazd sfinansowano w 100% ze środków projektu NAWA „Wsparcie sojuszy Uniwersytetów Europejskich” (FERS.01.05-IP.08-0219/23) w ramach wsparcia WSIiZ jako partnera Sojuszu SUNRISE.

Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę nt. generatywnej sztucznej inteligencji – polecamy Ci publikacje naszych badaczy z Pracowni Eksperymentów Cyfrowych:

1. Birek, M., & Piechnik-Czyż, G. (2026). Crisis aestheticised. Bias reproduction and visual homogenisation in AI-generated images of migrants and refugees. In K. Kowalska, K. Morawska, & R. Raczyński (Eds.), Images of migration in the media: Narratives and reality (pp. 213–236). The Research Institute for European Policy Publishing House.

2. Leonowicz-Bukała, I., Struck-Peregończyk, M., Birek, M., & Dudzińska, K. (2025). “AI, wygeneruj obraz osoby z niepełnosprawnością”: (Od)tworzenie społecznych reprezentacji niepełnosprawności z wykorzystaniem narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji [AI, generate an image of a disabled person”: (Re)creating representations of disability with generative AI tools]. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 92, 31–58. https://doi.org/10.18778/0208-600X.92.03

3. Leonowicz-Bukała, I., & Birek, M. (2024, November 21–22). Wizerunki (nie)przewidywalne. Eksperyment digitalny jako metoda badań potencjału komunikacji w przestrzeniach cyfrowych [(Un)Predictable Images: The Digital Experiment as a Method for Studying the Communicative Potential of Digital Spaces; conference presentation]. XV Ogólnopolska Konferencja Metodologiczna Medioznawców (OKMM): „W świecie cyfrowych kultur: tożsamość, prywatność, władza”, Warsaw, Poland. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.34678.25920