Zakończenie szkoły średniej to moment, w którym wiele osób po raz pierwszy naprawdę zastanawia się nad tym, co dalej. Studia, praca, wyjazd za granicę, a może… przerwa? Gap Year, czyli rok przerwy między nauką w szkole a rozpoczęciem studiów, to coraz popularniejsze rozwiązanie, które pozwala złapać oddech i nabrać życiowego doświadczenia przed wejściem w dorosłość. Jak go zaplanować? Co o nim mówi psycholog a co ci, którzy go doświadczyli?
Gap Year – co to w ogóle jest?
Gap Year, oznacza dosłownie „rok przerwy”. Termin ten używa się w kontekście okresu pomiędzy zakończeniem szkoły średniej a rozpoczęciem studiów lub pracy zawodowej. W praktyce oznacza to celowo zaplanowany czas, zwykle od kilku miesięcy do roku, poświęcony na rozwój pasji, podróże, pracę, zdobywanie kompetencji lub refleksję nad dalszymi krokami życiowymi.
Choć nazwa wywodzi się z krajów anglojęzycznych (szczególnie Wielkiej Brytanii i Australii), idea Gap Year staje się coraz bardziej popularna również w Polsce. Młodzi ludzie coraz częściej nie chcą „iść na studia, bo wszyscy idą”. Wolą najpierw lepiej poznać siebie, sprawdzić swoje możliwości i podjąć decyzję o dalszej edukacji w sposób bardziej świadomy.
Gap Year. Dlaczego oni sobie to zrobili?
– Głównym powodem zrobienia gap year było to, że miałam inne plany na spędzanie najdłuższych wakacji w życiu. Jak wykorzystałam ten czas? Wyjechałam na roczną wymianę kulturową do Stanów Zjednoczonych, więc ten czas wykorzystałam podróżując, pracując i poznając bardziej samą siebie – mówi Wiktoria Leniar, studentka na kierunku Marketing i nowe media.
– Przerwa między maturą a studiami ma sens, jeżeli ktoś ma pomysł co ze sobą zrobić, bo inaczej to marnowanie czasu – dodaje.
Trochę inaczej wyglądała sytuacja u Bartłomieja Hadały, studenta kierunku Aviation Management, u którego Gap Year trwał… 3 lata. Student WSIiZ skończył technikum mechaniki lotniczej i zamiast iść od razu na studia, poszedł najpierw do pracy. Swoją karierę rozpoczął on od obsługi technicznej nowoczesnych silników lotniczych wykorzystywanych w samolotach Airbus A320neo, A220 oraz Embraer E-Jet E2, równolegle zdobywając licencję pilota PPL(A).
Kolejnym etapem była praca w centrum badawczo-rozwojowym zajmującym się pozyskiwaniem danych geoprzestrzennych. Obecnie Bartłomiej odpowiada za zarządzanie ciągłą zdatnością do lotu statków powietrznych w Polskich Liniach Lotniczych LOT.
– To właśnie potrzeba dalszego rozwoju i poszerzania kompetencji kierowniczych skłoniła mnie do podjęcia studiów wyższych – wyjaśnia Bartłomiej Hadała.
Gap Year. Perspektywa psychologa
Decyzja o Gap Year budzi wiele emocji, zarówno wśród młodych ludzi, jak i ich rodziców. Agata Ziemiakowicz, psycholog z Akademickiego Centrum Rozwoju Osobistego i Wsparcia Psychologicznego przy WSIiZ, podkreśla, że najczęściej u jej źródeł leży coś bardzo naturalnego, potrzeba zatrzymania się i próby odpowiedzenia sobie na pytania kim jestem? co lubię robić i w czym jestem dobry? czego chcę od życia?
– Młodzież jest dziś pod ogromną presją wyboru swojej drogi życiowej, a wiek 18-19 lat to bardzo wcześnie, by decydować o całym swoim zawodowym życiu — mówi psycholog.
Jednocześnie zwraca uwagę, że nie każda przerwa jest zdrową przerwą. Jeśli decyzja o Gap Year wynika ze strategii unikania, poczucia bezradności czy odkładania trudnych decyzji bez próby zmierzenia się z nimi, jak zaznacza Ziemiakowicz, „będzie tylko potęgowało lęk o przyszłość i nie przysłuży się dobrym decyzjom czy nawet odpoczynkowi”.
Gap Year. Tu trzeba mieć plan!
Kluczem do tego, by Gap Year rzeczywiście sprzyjał rozwojowi, jest plan. – Świetnym pomysłem jest praca, wolontariat, wyjazd za granicę. Nowe doświadczenia i mierzenie się z nimi sprzyjają poczuciu sprawczości, budują poczucie własnej wartości, obniżają poziom przewlekłego stresu, który często towarzyszy młodym ludziom w wieloletnim systemie edukacji — wyjaśnia Agata Ziemiakowicz.
– Jeśli Gap Year to tylko spędzanie czasu na kanapie w domu z głową w social mediach z brakiem planu, wzbudzi to prędzej czy później poczucie winy, lęk i frustrację – dodaje.
Psycholog z ACROiWP radzi, by przed podjęciem decyzji zadać sobie kilka szczerych pytań. – Kluczowe są nasze realne cele, po co mi Gap Year, jaka będzie jego struktura, jakie są moje intencje. Warto popatrzeć na siebie życzliwie, w czym jestem dobry, o jakich nowych umiejętnościach marzę, jakie wartości chciałbym zrealizować — przekonuje Ziemiakowicz.
Gap year. Jak rozmawiać o tym z rodziną?
Jak natomiast rozmawiać z rodziną, która obawia się, że przerwa to stracony czas? Psycholog proponuje zmianę perspektywy. – Popatrzmy, czym jest rok w perspektywie całego życia, jeśli ta przerwa przysłuży się komfortowi psychicznemu, podjęciu lepszych świadomych decyzji, nabyciu nowych umiejętności i doświadczeń. Jest to ogromna korzyść i nigdy nie jest to rok stracony – przekonuje psycholog z ACROiWP, podkreślając, że warto pokazać rodzicom konkretny plan, nawet najprostszy, obejmujący pracę, kurs czy wolontariat.
– Nie demonizujmy takiej przerwy, to nie jest przerwa od życia. Możemy popatrzeć na gap year jako na edukację w praktyce: uczę się świata, siebie i ludzi – dodaje.
Gap year a wypalenie stresem
Gap year może być pomocny również dla osób wypalonych szkołą czy stresem maturalnym, ale, jak zastrzega Ziemiakowicz, pod pewnymi warunkami. – Jeśli jest połączony ze wsparciem psychologicznym i ma dobrą konkretną strukturę, pomoże odbudować zasoby psychiczne, nie zastąpi jednak leczenia czy terapii, kiedy wypalenie ma postać zaawansowaną – podkreśla psycholog ACROiWP.
Są też sytuacje, w których psycholog stanowczo odradza gap year. Mowa tu o sytuacjach, kiedy mamy do czynienia z konkretnymi i nasilonymi trudnościami w sferze psychicznej, np. depresją, zaburzeniami lękowymi czy uzależnieniami i kiedy motywacją do podjęcia gap year jest tylko unikanie problemów. Kluczowe pytanie, które warto sobie wówczas zadać, brzmi: „czy chcę siebie poznać, czy przed czymś uciec?”.
Po gap year możesz studiować we WSIiZ!
Po gap year można studiować w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Taka roczna przerwa sprawia, że taki „gapowicz” przychodzi na studia z zupełnie innym przygotowaniem, niż osoba bezpośrednio po szkole średniej.
Gap year nie zamyka drogi do edukacji wyższej, wręcz przeciwnie, daje czas na sprawdzenie się w pracy, projektach czy wolontariacie i pomaga lepiej zrozumieć, czego oczekuje od studiów. Dzięki temu decyzja o kierunku jest bardziej przemyślana, a motywacja do nauki silniejsza, bo taki student juz wie, po co wybiera daną ścieżkę i jakie kompetencje chce rozwinąć.
Rok przerwy sprzyja też rozwojowi samodzielności, gospodarowania własnym czasem i finansami, co jest niezwykle pomocne w realiach studenckich. W efekcie po gap year student nie tylko może studiować we WSIiZ, ale zazwyczaj robi to dojrzalej, z większą świadomością celów i większą gotowością do wykorzystania możliwości, jakie oferuje uczelnia.
Gap year to świadomie zaplanowana przerwa od nauki lub pracy (zwykle po maturze), którą przeznacza się na rozwój, zdobywanie doświadczeń, podróże, pracę lub wolontariat.
Nie, mimo nazwy nie musi to być dokładnie rok – przerwa może trwać kilka miesięcy lub dłużej, ważne, by miała cel i sensowny plan.
Nie, jeśli jest dobrze zaplanowany: praca, kursy, projekty czy wolontariat rozwijają kompetencje, pomagają lepiej poznać siebie i podjąć bardziej świadomą decyzję o studiach.
Wtedy, gdy jest odpowiedzią na potrzebę zatrzymania się, uporządkowania priorytetów i sprawdzenia siebie w nowych rolach, a nie formą ucieczki od problemów czy decyzji.
Psychologowie odradzają gap year, gdy główną motywacją jest tylko unikanie konfrontacji z poważnymi trudnościami, np. depresją, nasilonym lękiem lub uzależnieniem.
Warto określić konkretne cele (czego chcę się nauczyć, co sprawdzić), zaplanować strukturę dnia lub miesiąca oraz wybrać aktywności: pracę, kurs, staż, wolontariat czy wyjazd.
Tak, wiele osób wraca do nauki z większą motywacją, bo rok przerwy pomaga im lepiej zrozumieć, jaki kierunek i jakie kompetencje są im naprawdę potrzebne.
Nie, w Polsce można startować w rekrutacji w kolejnym roku po maturze; część uczelni wręcz docenia dodatkowe doświadczenia, np. pracę czy wolontariat.
Tak, po roku przerwy możesz rozpocząć studia w WSIiZ, przychodząc z większym doświadczeniem, samodzielnością i świadomością tego, czego oczekujesz od wybranego kierunku.
Pomaga konkret: pokaż plan (praca, wyjazd, kurs, wolontariat), wyjaśnij, jakie umiejętności chcesz zdobyć i jak ten czas ma pomóc w wyborze studiów oraz zadbaniu o dobrostan psychiczny.
