Fenomen mangi na polskim rynku prasowym

Manga i jej pochodzenie

Manga jest określeniem komiksów japońskich. Słowo to pochodzi od chińskiego terminu manhua, które można przetłumaczyć jako szkice improwizowane. Charakterystycznymi cechami tych komiksów jest występowanie przeważnie w czerni, bieli oraz półtonach (wyjątkami są okładki oraz niektóre strony), postacie posiadają zachwiane proporcje, np.: zbyt duże oczy oraz przerysowaną mimikę twarzy. Komiksy te cechuje wygląd głównych postaci, które wyróżniają się z tłumu, poprzez inny ubiór, fryzurę, styl bycia lub charakter. Autorzy w wydawanych tomach komiksowych wprowadzają kilka bonusowych stron, które mają za zadanie ukazać sceny z życia twórcy lub niekanoniczne, prześmiewcze panele między postaciami. Ciekawostką jest to, że mangę czyta się od prawej do lewej strony. Tematyka tych publikacji jest bardzo zróżnicowana, ponieważ istnieją tytuły przeznaczone dla dzieci, nastolatków, a nawet dla dorosłych. Gatunki potrafią poruszać wszelkie wątki, przez co nie stanowi jedynie formy rozrywki. Dla przykładu można wymienić: książki religijne, poradniki, podręczniki edukacyjne i wiele innych.

Katsushika Hokkusai był pierwszym artystą wykorzystującym określenie manga. Zastosował je do swoich tomów z karykaturalnymi rysunkami ludzi. Po II wojnie światowej wygląd mangi zmienił się dzięki Osamu Tezuce, którego najpopularniejszą pracą jest „Astroboy”. Zapoczątkował on styl mangi, który jest znany aktualnie. W komiksach autora pierwsze dwie strony zawierały cztery kadry przedstawiające akcję, jednak nie posiadały one tekstu. Twórca spopularyzował kreowanie bohaterów do mangi w stylu kreskówkowym, a tła zaczęły przedstawiać więcej szczegółów.

Pojawienie się mangi na polskim rynku prasowym

Komiks japoński pojawił się w Polsce pod koniec lat 90, dzięki wydawnictwu J.P. Fantastica. Na początku manga nie cieszyła się zainteresowaniem i otrzymywała dużo negatywnych opinii, np. uważano, że jest zbyt brutalna oraz powoduje przemoc u młodzieży. W roku 1999 pojawiło się kolejne wydawnictwo specjalizujące się w komiksach japońskich – Waneko, które obecnie uważane jest za największą oficynę mangową.

Niektóre z pierwszych tytułów, które pojawiały się na polskim rynku prasowym stały się znane dla większości młodzieży, ponieważ w telewizji zaczęto transmitować animacje oparte na mangach, np. Czarodziejka z Księżyca czy Dragon Ball. Dzięki temu więcej osób sięgało po te tytuły w wersji komiksowej, a manga stała się bardziej rozpoznawalna.

Ważna zmiana nastąpiła, gdy więcej osób mogło pozwolić sobie na dostęp do internetu. Internauci mogli czytać wpisy na forach, dyskutować oraz pozyskiwać nową wiedzę odnośnie kultury japońskiej i ich komiksów. Prekursorami polskich stron internetowych poświęconych mandze były anime.com.pl oraz tanuki.pl.

Obecnie mangi można kupować zarówno w wersji drukowanej, jak i cyfrowej. Nie ma problemu ze znalezieniem tytułów, nawet jeżeli interesująca pozycja nie została wydana w Polsce, ponieważ istnieją dedykowane strony, gdzie dostępne są mangi przetłumaczone z języka japońskiego na angielski. Polscy fani kultury japońskiej posiadają dostęp do wielu wydarzeń skupionych na mandze, anime (japońskiej animacji), grach, książkach oraz wielu innych. Największym wydarzeniem dla polskich fanów kultury kraju kwitnącej wiśni, jest Pyrkon, który odbywa się co roku w Poznaniu.

Na polskim rynku wydawniczym występuje kilka większych oficyn mangowych: J.P. Fantastica, Waneko, Studio JG, Kotori oraz Dango.

Dlaczego manga jest obecnie tak popularna?

Popularność japońskich komiksów w Polsce ma wiele przyczyn. Jedną z nich jest różnorodność gatunkowa mang. Najpopularniejszymi gatunkami są shōnen (przeważnie grupą docelową są chłopcy, ponieważ występuje tam dużo scen walki), shōjo (przeznaczony dla dziewcząt ze względu na romans), kodomomuke (mangi dla dzieci), isekai (fabuła polega na przeniesieniu głównego bohatera do świata fantasy), mahō-shōjo (główny wątek opowiada o dziewczętach posiadających magiczne zdolności. Można również znaleźć gatunki przeznaczone stricte dla dorosłych. Wielu osobom podoba się sposób w jaki tomy są wydawane, ponieważ jedna książka ma ok. 200 stron, wydrukowanych zazwyczaj w rozmiarach B6 lub A5.

Kolejnym powodem popularności mangi jest jej nietypowy styl rysunku. Spora ilość dzieci oraz młodzieży podczas nauki rysowania, na początku sięga właśnie po stylistykę mangi, ponieważ jest często upraszczana, nierealistyczna. Na rynku polskim jest wiele książek dotyczących nauki podstaw rysunku postaci w stylu japońskich komiksów.

Manga dla młodych często jest sposobem na ekspresję i wyrażanie siebie. Fani komiksu japońskiego poprzez czytanie, udział w wydarzeniach, cosplay’e (przebieranie się za postać), roleplay’e (wcielanie się w rolę bohatera) oraz rysunek, mogą na chwilę oderwać się od rzeczywistości bez obawy przed byciem ocenianymi.

Bibliografia

S. Petersen. Comics, Manga, and Graphic Novels: A History of Graphic Narratives. Praeger. California 2010.

Wierzbic. 20 lat mangi w Polsce, czyli o początkach fandomu. Pobrano z 24 czerwca 2026 roku z https://dzialajwarte.wordpress.com/2020/06/14/20-lat-mangi-w-polsce-czyli-o-poczatkach-fandomu/

Anime Fandom. Polskie wydawnictwa. Pobrano z 24 czerwca 2026 roku z https://a-f.pl/fandom/polskie-wydawnictwa/

Polskie Radio Czwórka. Manga bez tajemnic. Czwórka z Muzeum Karykatury. Pobrano z 24 czerwca 2026 roku z https://www.polskieradio.pl/10/11261/Artykul/3450939,Manga-bez-tajemnic-Czworka-z-Muzeum-Karykatury

Monime. Gatunki mangi – nie wszystkie książki z obrazkami są dla dzieci. Pobrano z 24 czerwca 2026 roku z https://www.monime.pl/gatunki-mangi-ksiazki-z-obrazkami-sa-dla-dzieci/

Dybała. Manga i anime dla początkujących. Dlaczego wciągnął nas ten japoński świat. Pobrano z 24 czerwca 2026 roku z https://www.tygodnikpowszechny.pl/manga-i-anime-dla-poczatkujacych-dlaczego-wciagnal-nas-ten-japonski-swiat-193417