Czy zasady, według których funkcjonuje polskie rolnictwo, wspierają jego rozwój, czy stają się barierą? Pytanie to podejmują autorzy nowej monografii wydanej nakładem Wydawnictwa WSIiZ i Oficyny Wydawniczej ASPRA.
Monografia „Polski ustrój rolny: szansa czy bariera?”, pod redakcją naukową prof. Grzegorza Gorzelaka i prof. Wojciecha Misiąga, łączy analizy z zakresu prawa, ekonomii, socjologii, nauk o środowisku oraz nauk o polityce. Analizie poddano m.in. wpływ obecnego modelu ustroju rolnego na rozwój gospodarczy, finanse publiczne, przemiany społeczne na wsi, innowacyjność, środowisko, zagospodarowanie przestrzenne, jakość żywności i zachowania polityczne.
Geneza monografii i jej znaczenie dla debaty o przyszłości wsi
O powstaniu książki i współpracy z autorami mówi prof. Wojciech Misiąg, współredaktor naukowy monografii:
„Książka „Polski ustrój rolny: szansa czy bariera?” jest kolejną publikacją związaną z prowadzonymi w WSIiZ od 2020 r. – i w pewnym sensie domykającą cały cykl badań – pracami nad głęboką, kompleksową restrukturyzacją polskiej wsi, rolnictwa i ich otoczenia.
Książka powstała z inicjatywy profesorów Grzegorza Gorzelaka i Tadeusza Pomianka. Kilkunastu autorów związanych w różny sposób (mniej lub bardziej bezpośredni) z problematyką wsi i rolnictwa poproszono o przedstawienie opinii o tym, jak ustrój rolny Polski (rozumiany jako system prawny i praktyka jego stosowania) wpływa na obszar ich zainteresowań badawczych lub obszar, w którym są czynnie zaangażowani w rozwój wsi i produkcję rolniczą. Nie narzucaliśmy przy tym ani formy, ani objętości, ani – tym bardziej – kierunków wypowiedzi. Powstała w ten sposób bardzo szeroka panorama problemów wsi i rolnictwa, widziana zarówno z perspektywy rolników i mieszkańców wsi, jak i z perspektywy odbiorców produktów rolnictwa.
Zestawienie różnych punktów widzenia i różnych aspektów ustroju rolnego pokazało z jednej strony zasięg oddziaływania ustroju rolnego na funkcjonowanie państwa i życie jego obywateli, a z drugiej – istotne słabości obecnego stanu wsi i rolnictwa. Nasi autorzy nie ograniczają się przy tym do opisu obecnego stanu rzeczy, lecz analizują również dynamikę przemian wsi i rolnictwa, formułując przy tym istotne uwagi i wskazania co do działań niezbędnych dla tego, by wieś była przyjaznym miejscem pracy i zamieszkania, rolnictwo stało się nowoczesnym i efektywnym sektorem gospodarki, a wszyscy mieszkańcy Polski mogli cieszyć się dostępem do zdrowej żywności i życiem w zdrowym środowisku.
Uważny czytelnik z pewnością dostrzeże, że pomiędzy ocenami bieżącego stanu wsi i rolnictwa, ale i pomiędzy rekomendowanymi rozwiązaniami nie ma pełnej zgodności, wyraźnie różni się też rozłożenie priorytetów w przyszłych działaniach na rzecz doskonalenia opisywanego obszaru. Czyni to z omawianej książki jeszcze ciekawszy punkt wyjścia do rzetelnej debaty nad przyszłością wsi i rolnictwa.”
W monografii przedstawiono kierunki zmian służących wzrostowi produktywności i konkurencyjności rolnictwa, bardziej efektywnemu wykorzystaniu środków publicznych, rozwojowi gospodarstw oraz zrównoważonemu gospodarowaniu zasobami.
Problematyka wsi i rolnictwa w działalności naukowej i popularyzatorskiej WSIiZ
Publikacja wpisuje się w szerszą działalność WSIiZ dotyczącą problematyki środowiska, żywności oraz przyszłości systemu rolno-spożywczego. Jednym z miejsc, w których podejmowana jest ta tematyka, jest Zielony Blog WSIiZ, prezentujący analizy i komentarze ekspertów dotyczące m.in. zmian klimatu, degradacji środowiska, bezpieczeństwa żywnościowego, przyszłości rolnictwa, rolnictwa regeneratywnego, kondycji gleb oraz wykorzystania nowych technologii w sektorze rolnym.
Monografia Polski ustrój rolny: szansa czy bariera? jest dostępna w księgarni WSIiZ, podobnie jak wcześniejsze publikacje będące rezultatem prac badawczych:
Program przebudowy wsi i rolnictwa w kierunku zmian strukturalnych i zasad zrównoważonego rozwoju
Program przebudowy wsi i rolnictwa. Koszty, mierniki stopnia realizacji celów, zarządzanie ryzykiem
