Jedni mają zegarki, inni mają czas – za nami kolejne spotkanie z cyklu „Wielkie pytania w nauce”

Przy stole debaty zasiedli

• ks. prof. Michał Heller – jeden z najwybitniejszych polskich filozofów i kosmologów, laureat Nagrody Templetona, założyciel Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych
• dr hab. Piotr Kłodkowski, prof. UJ – orientalista i politolog, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, znawca Azji i laureat Nagrody im. Jana Długosza
• dr Jacek Stawiski – historyk, publicysta i redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego

Debatę poprowadził Wojciech Bonowicz. Zgromadzonych gości przywitał dr Wergiliusz Gołąbek, Wiceprezydent WSIiZ, który wspólnie z dr Małgorzatą Gosek, Rektorką WSIiZ, wręczyli ks. prof. Hellerowi kwiaty i prezent w związku z Jubileuszu jego 90. urodzin.

Strzałka i bałagan

Czas jest strzałką i płynie z przeszłości w przyszłość, i jak uczy nas fizyka, ta strzałka jest wyznaczona wzrostem bałaganu. Bardzo mądrze się to nazywa w fizyce – zasada wzrostu entropii – takimi słowami zaczął spotkanie ks. prof. Michał Heller.

Kolejni goście bardzo ciekawie odnieśli się do tego wspomnianego bałaganu, zarówno w kontekście politycznym, historycznym, gospodarczym, społecznym, dyplomatycznym, jak i naukowym.

– Żyjemy w momencie, kiedy nasz świat się dynamicznie zmienia, a my nie wiemy, w którą stronę. Ta niewiedza jest istotna, a badacze historii dopiero po nas ocenią, czy obecne czasy były istotnym momentem – powiedział dr Jacek Stawiski.

– Biją się we mnie dwie natury – akademickie spojrzenie na rzeczywistość i natura dyplomaty, dla której nie wszystko da się przełożyć na język naukowy. Mamy poczucie świata wielkiego bałaganu, w którym coś się zmienia. Podobno przyszłość świata, to Azja. Azjaci mają inne podejście do rzeczywistości. Świat Azji nie atakuje, odskakuje – uderza, ale jednocześnie unika ciosów. To lidzie tworzą historię i budują rzeczywistość. I potęga Azji ma znaczenie. Mówimy dziś o orientalizacji Zachodu – mówił prof. Piotr Kłodkowski, mbasador RP w Indiach w latach 2009–2014.

Świat u progu konfliktu

Wojciech Bonowicz – poeta, redaktor Tygodnika Powszechnego, moderujący wczorajszą dyskusję, zaczął od bardzo trudnego pytania:

Czy stoimy przed nieuchronnym konfliktem między światem demokratycznym a autorytarnym?

– Jesteśmy świadkami narastającego konfliktu, choć jeszcze nie w pełni zbrojnego. Faktycznie jest taki efekt pękania Zachodu – powiedział dr Stawiski. 

– Jest takie powiedzenie w wielu kulturach – „Wy mamcie zegarki, my mamy czas”. Co nam dzisiaj grozi? Komunikacja między USA a Chinami jest dziś bardzo mocno ograniczona i coraz mniejsza. Mur nieporozumienia rośnie. Obie strony patrzą na siebie bardzo, bardzo ponuro – zauważył prof. Kłodkowski.

Czy sztuczna inteligencja stanowi zagrożenie?

Publiczność zgromadzona w Filharmonii Podkarpackiej skierowała do ks. prof. Hellera wiele pytań o sztuczną inteligencję. Profesor odpowiedział w charakterystyczny dla siebie sposób:

Naturalna głupota ludzi jest groźniejsza niż sztuczna inteligencja. Sztuczna inteligencja to jest matematyka i to stosunkowo prosta. Rzadko jej używam, głównie do matematyki i wiele razy mnie zaskoczyła – szybko zorientowałem się, że ona zmyśla. Sprawia wrażenie inteligencji rozumiejącej, ale na pewno niesie wiele zagrożeń.

Wartości i postawy

Wojciech Bonowicz zakończył spotkanie pytaniem:

Jakie wartości i postawy będą potrzebne w najbliższym czasie, żeby świat nie odwrócił się w stronę katastrofy?

– W tym świecie chaosu i niepewności, musimy umieć interpretować kodeks etyczny i moralny, który mamy zapisany w naszym DNA i umieć go właściwie stosować. Brakuje nam dzisiaj pewnej refleksji – jak się wytłumaczyć z naszych pewnych decyzji – podsumował dr Jacek Stawiski.

– Przywódcy państw podejmując decyzje, powinni widzieć ich długofalowe konsekwencje. Brakuje nam empatii kulturowej – musimy nauczyć się jako ludzie budować nić porozumienia, bez zakładania z góry, że druga osoba zrobi coś złego – powiedział prof. Piotr Kłodkowski.

– Musimy minimalizować ilość głupoty, ignorancji i fanatyzmu. Należy to robić przez edukację, na którą trzeba położyć bardzo duży nacisk. Jeśli nie będziemy dobrze edukować, to możemy odpuścić całą resztę – takimi słowami podsumował spotkanie ks. prof. Michał Heller.

Spotkanie zakończyło się wręczeniem Jubilatowi upominków przez Prezydenta Miasta Rzeszowa Konrada Fiołka oraz Krystynę Stachowską i Macieja Ulitę, Zastępców Prezydenta Miasta Rzeszowa i Karola Ożoga, Wicemarszałka Województwa. Jeszcze długo po spotkaniu jego bohaterowie podpisywali swoje książki. 

Zdjęcia: Monika Zimirowicz (WSIiZ)