Kampus Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie wypełnił się energią i muzyką podczas Afrofusion 2025 – wydarzenia poświęconego kulturze, językom, literaturze i tradycjom krajów afrykańskich. W spotkaniu uczestniczyli studenci, mieszkańcy regionu, a także uczniowie szkół średnich: IX Liceum Ogólnokształcącego w Rzeszowie, Zespołu Szkół nr 3 w Rzeszowie oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Dębicy. Od pierwszych minut uczniowie dali się porwać atmosferze wydarzenia i aktywnie uczestniczyli w programie przygotowanym przez studentów Interdyscyplinarnego Koła Naukowego Humanus WSIiZ pochodzących m. in. z Zimbabwe, Ghany i Nigerii.

Międzynarodowy festiwal literatury LitFest w Harare

Afrofusion 2025 rozpoczęło się od panelu dyskusyjnego „Whose Word Counts? Exploring the Privilege of Articulation”, zorganizowanego w ramach międzynarodowego festiwalu literatury pt. „LitFest Harare International Literature Festival”, odbywającego się w dniach 26–29 listopada w Harare, Zimbabwe. Panel miał charakter hybrydowy: część uczestników była obecna na żywo w Harare, zespół Afrofusion łączył się z Rzeszowa, a panelistki z Arizona State University dołączyły ze Stanów Zjednoczonych.

Spotkanie doskonale wpisało się w interdyscyplinarny charakter Afrofusion, łącząc perspektywy literaturoznawcze, prawnicze, kulturoznawcze, postkolonialne, futurystyczne i medialne. Dzięki transmisji online i jednoczesnej obecności publiczności w różnych częściach świata panel stał się prawdziwą, międzynarodową platformą wymiany myśli – poświęconą refleksji nad tym, kto ma prawo opowiadać historie i dlaczego niektóre głosy pozostają wykluczone  z globalnej narracji.

W panelu wystąpiło grono cenionych badaczy i twórców z Afryki Południowej, Stanów Zjednoczonych i Europy:

  • Dr Primrose Dzenga – nagradzana poetka i badaczka na Arizona State University,
  • Dr Timiebi Aganaba – prawniczka specjalizująca się w prawie kosmicznym, adiunkt na Arizona State University,
  • Dr Ignatius Mabasa – znany pisarz, badacz języka Shona, Fulbright Scholar oraz wykładowca University of Zimbabwe,
  • Francis Matambirofa – moderator panelu, profesor literatury i kultury na Uniwersytecie Zimbabwe,
  • Robert Muponde – pisarz, jeden z czołowych krytyków literatury z regionu Afryki Południowej, profesor na University of the Witwatersrand,
  • Dr Paula Wieczorek – badaczka literatury, mediów i kultury, reprezentująca WSIiZ i prowadząca wydarzenie Afrofusion.

Panel skupił się na koncepcji stworzonej przez dr Primrose Dzengę, która w prosty i zrozumiały sposób wyjaśniła, czym jest Privilege of Articulation. Badaczka tłumaczyła, że chodzi o to, kto w społeczeństwie ma realną możliwość zabierania głosu, a także dlaczego jedne głosy są słyszane i traktowane poważnie, podczas gdy inne bywają wykluczane. Podkreśliła, że liczy się nie tylko samo prawo do mówienia, lecz przede wszystkim to, czyje słowa uznajemy za wiarygodne i ważne. Wskazała, że jeśli pewne grupy nie mają przestrzeni, by opowiedzieć swoją historię, świat widzi tylko jej fragment – często niepełny, zniekształcony lub krzywdzący. Paneliści zgodzili się, że podobny mechanizm działa nie tylko w medycynie, ale również w edukacji, polityce, mediach i kulturze. Dlatego, jak podkreślili, tak ważne jest, aby w debacie publicznej pojawiało się więcej różnorodnych głosów, bo tylko wtedy możemy budować pełniejszy i bardziej uczciwy obraz świata.

W swoim wystąpieniu dr Paula Wieczorek wyjaśniła, że Privilege of Articulation to narzędzie pozwalające zrozumieć, kto nadaje ton rozmowie o świecie, a czyje głosy pozostają niesłyszalne – zarówno w mediach, jak i w kulturze popularnej. Zwróciła uwagę, że przez dziesięciolecia globalne narracje, także te dotyczące przyszłości, były kształtowane głównie przez zachodnie produkcje mainstreamowe, takie jak seria Star Wars, które przedstawiają wizje kosmosu, technologii i przyszłych społeczeństw z jednej, dominującej perspektywy. Podkreśliła, że podobny mechanizm działa również w przekazach dotyczących zmian klimatycznych: globalne wyobrażenia o ich przyczynach i konsekwencjach często tworzą ci, którzy mają najsilniejszą pozycję medialną, a niekoniecznie ci, którzy doświadczają skutków kryzysu na co dzień, a czasem nawet nie sami naukowcy. W efekcie to nie doświadczenie, nie badania i nie naukowy konsensus, lecz viralowe treści decydują o tym, jakie narracje na temat kryzysu dominują w globalnym obiegu informacji.

Taki sposób kształtowania dyskusji – jak podkreśliła dr Wieczorek – sprawia, że realne głosy, zwłaszcza tych, którzy na co dzień mierzą się ze skutkami katastrofy klimatycznej, stają się mniej słyszalne.

Dr Wieczorek wskazała także, że filmy i opowieści powstające poza dominującym nurtem – takie jak Black Panther – przełamują te schematy, pokazując, że przyszłość można opowiadać inaczej: z wielu punktów widzenia, w oparciu o inne systemy wartości i z miejscem dla głosów, które dotąd były marginalizowane. Dzięki temu, jak podkreśliła, zmienia się nie tylko sposób, w jaki wyobrażamy sobie świat, ale także to, komu pozwalamy współtworzyć jego wizję.

Dla uczestników Afrofusion była to niezwykle cenna okazja, by zobaczyć, jak wygląda międzynarodowa debata naukowa i jak interdyscyplinarne podejścia pomagają zrozumieć problem reprezentacji w skali światowej.

To, co wydarzyło się podczas panelu, doskonale odzwierciedla misję Afrofusion — łączenie perspektyw, dyscyplin i kultur w dialogu, który ma realne znaczenie dla współczesnych wyzwań – podsumowała dr Paula Wieczorek.

Muzyka, taniec, kultura

Po części naukowej nadszedł czas na interaktywne aktywności, które wywołały wśród młodzieży ogromny entuzjazm. Studenci WSIiZ przygotowali serię quizów, dzięki którym uczestnicy nie tylko świetnie się bawili, lecz także odkrywali nowe fakty o Afryce.

Chcieliśmy pokazać Afrykę taką, jaką znamy – pełną kolorów, różnorodności i ciekawostek, o których często się nie mówi – podkreślił Isaac Mhaka, prowadzący quiz dotyczący geografii, symboli i atrakcji turystycznych kontynentu.

Równie żywiołowo przyjęto przygotowany przez Donalda Matshezę quiz „Zimbabwe vs South Africa”, umożliwiający porównanie historii, kultury i codziennego życia obu państw. „

Najważniejsze było dla mnie przełamanie stereotypów i wspólna zabawa – a reakcje uczniów pokazały, że to się udało – zaznaczył Donald.

W kolejnych rundach Leonel Mugano zabrał uczestników w muzyczną podróż przez Afrobeats, a Ransford Asare sprawdził ich znajomość współczesnych artystów z Ghany. W sali słychać było śmiech i spontaniczne okrzyki, a uczniowie z każdą rundą stawali się coraz bardziej pewni siebie, naturalnie przełamując bariery językowe i kulturowe.

Przed południem pojawił się także moment wspólnej zabawy i muzyki: studenci poprowadzili krótką naukę tańca do rytmów Afrobeats oraz kultowego utworu „Waka Waka”. Uczniowie natychmiast dołączyli do zabawy, a sala IQ zamieniła się w pełną energii, barwną przestrzeń taneczną. Jeden z uczniów zaznaczył, że fajne jest to, jak młodzież tańczy razem, bez względu na pochodzenie czy język:

To niesamowite, jak szybko muzyka potrafi połączyć ludzi, którzy widzą się pierwszy raz w życiu. 

Języki, kuchnia, tradycje

W ostatniej części wydarzenia studenci przygotowali krótkie prelekcje, które w przystępny sposób przybliżyły uczniom różnorodność kultur afrykańskich. Vongai Petros opowiadała o niezwykłym bogactwie językowym kontynentu, zwracając uwagę na to, że sposób mówienia często kształtuje sposób myślenia i wpływa na to, jak człowiek postrzega siebie oraz innych.

Esther Chidyandunge zabrała uczestników w kulinarną podróż po Afryce, wyjaśniając, jak wiele potraw jest nośnikiem historii, symboli i wspólnotowych doświadczeń. Uczniowie z zainteresowaniem słuchali opowieści o daniach przygotowywanych na specjalne okazje, o znaczeniu wspólnego gotowania i o tym, jak lokalne składniki oraz techniki kulinarne mówią o tradycjach i klimacie poszczególnych regionów.

Absolwentka WSIZ, Tariro Jonga, dopełniła tę część wydarzenia prezentacją o zwyczajach i rytuałach kulturowych. Opowiadała o roli przekazów ustnych, rytuałów przejścia i praktyk, które cementują relacje społeczne oraz uczą młodych ludzi wartości istotnych dla wspólnoty.

Misja Afrofusion

Afrofusion 2025 było przestrzenią, w której naturalnie przełamywano stereotypy, budowano globalne kompetencje kulturowe i uczono się wzajemnej ciekawości oraz szacunku wobec różnorodności, a także praktycznego języka angielskiego. Każdy element wydarzenia – od panelu z Harare, przez quizy i wspólny taniec, po opowieści o językach, tradycjach i kuchniach Afryki – pokazywał, że muzyka, ruch i historie są uniwersalnymi językami, które łączą ludzi szybciej i skuteczniej niż jakiekolwiek słowa.

Organizatorzy podkreślają, że to właśnie takie inicjatywy tworzą środowisko akademickie naprawdę otwarte i zaangażowane społeczne. Afrofusion 2025 nie tylko przekazało wiedzę o Afryce, lecz przede wszystkim zbudowało przestrzeń do współdziałania, wzajemnego poznania i zrozumienia. Dzięki energii studentów, otwartości uczniów oraz międzynarodowej współpracy z twórcami i badaczami z Zimbabwe uczestnicy mogli doświadczyć, jak różnorodność kultur wzbogaca dialog i poszerza perspektywy.