Jak pozyskiwać związki bioaktywne z roślin i badać ich właściwości? Naukowcy z WSIiZ kontynuują badania nad ekstraktami z aronii czarnoowocowej i płatków róży stulistnej. Wykorzystują w tym celu rozwiązania zielonej chemii oraz nowoczesne metody analityczne.
Aronia i róża od dawna znajdują zastosowanie jako surowce kosmetyczne. Dziś naukowcy przyglądają się im z wykorzystaniem nowoczesnych metod badawczych. Sprawdzają nie tylko skład pozyskiwanych z nich ekstraktów, lecz także ich biokompatybilność i potencjał przeciwzapalny. Ważnym elementem tych prac jest sposób otrzymywania ekstraktów – z wykorzystaniem naturalnych głęboko eutektycznych rozpuszczalników, określanych skrótem NaDES.
Badania prowadzone są w ramach międzynarodowego projektu GreenCosmIn, który łączy zieloną chemię i biotechnologię w poszukiwaniu rozwiązań dla kosmetyków pochodzenia naturalnego.
Roślinne składniki, nowoczesne metody
W dniach 27 września – 13 października 2026 r. dr hab. Katarzyna Gaweł-Bęben, prof. WSIiZ, dziekan Kolegium Medycznego, oraz mgr Aleksandra Barańska z Katedry Kosmetologii odbyły drugą część stażu naukowego w Austrian Drug Screening Institute (ADSI) w Innsbrucku. Instytut, działający przy Uniwersytecie w Innsbrucku, specjalizuje się w identyfikacji i charakterystyce substancji bioaktywnych pochodzenia roślinnego.
Wyjazd był kontynuacją badań rozpoczętych latem 2026 r. i odbył się w ramach projektu „GreenCosmIn – Green chemistry and biotechnology approaches for the development of nature-based cosmetics”, finansowanego z programu Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA) – Staff Exchange w ramach programu Horyzont Europa.
Co sprawdzali naukowcy?
Przedmiotem badań były ekstrakty z dwóch roślin: aronii czarnoowocowej (Aronia melanocarpa) oraz róży stulistnej (Rosa centifolia), które są znanymi surowcami kosmetycznymi, stosowanymi od wieków do poprawy kondycji skóry.
Do otrzymania badanych ekstraktów wykorzystano jednak nowoczesne technologie w postaci naturalnych głęboko eutektycznych rozpuszczalników (NaDES). Są to mieszaniny metabolitów pierwotnych, takich jak cukry, kwasy organiczne czy aminokwasy, które w odpowiednich proporcjach tworzą ciecze o temperaturze topnienia znacznie niższej niż temperatura topnienia ich składników.
Niska toksyczność, biodegradowalność i możliwość regulowania polarności sprawiają, że NaDES są obiecującą alternatywą dla rozpuszczalników organicznych w pozyskiwaniu związków bioaktywnych z surowców roślinnych, o potencjalnym zastosowaniu w kosmetykach, lekach i suplementach diety.
Naukowcy oceniali biokompatybilność ekstraktów oraz ich potencjał przeciwzapalny, wykorzystując linię keratynocytów HaCaT-Luc.
W tym modelu aktywacja czynnika transkrypcyjnego NF-κB – jednego z głównych regulatorów odpowiedzi zapalnej w skórze – wywołuje ekspresję genu lucyferazy, co pozwala ilościowo ocenić wpływ badanych substancji na ten szlak sygnałowy. Uzupełnieniem badań była analiza składu fitochemicznego ekstraktów metodą chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas (LC-MS).
Dane zebrane podczas obu części stażu posłużą do przygotowania dwóch wspólnych publikacji naukowych zespołów WSIiZ i ADSI.
